มูลนิธิพัฒนาประชาสังคม
มูลนิธินี้ชื่อว่า “มูลนิธิพัฒนาประชาสังคม” ย่อว่า มปส. เรียกเป็นภาษาอังกฤษว่า Civil Society Development Foundation (CSDF)
เครื่องหมายของมูลนิธิ คือ ต้นกล้าสีเขียว หมายถึง หน่ออ่อนขององค์กรภาคประชาสังคมที่กำลังหยั่งราก ส่วน ผลิใบมือสีน้ำเงิน หมายถึง พลังที่ประคับประคองและฟูมฟักให้ต้นกล้าเจริญเติบโต
วัตถุประสงค์ของมูลนิธิพัฒนาประชาสังคม
มีดังต่อไปนี้
- ส่งเสริมการพัฒนาศักยภาพขององค์กรภาคประชาสังคมที่หลากหลาย ทั้งในเชิงพื้นที่ เชิงประเด็น และเชิงกลุ่มเป้าหมายเฉพาะ
- สนับสนุนบทบาทขององค์กรภาคประชาสังคมในการเป็นหุ้นส่วนการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน
- สนับสนุนการศึกษาและพัฒนาแนวคิด-แนวทางที่ว่าด้วยมูลนิธิกองทุนชุมชน (Community Foundation) และส่งเสริมการพัฒนารูปแบบที่เหมาะสมในการนำมาใช้เป็นเครื่องมือในการพัฒนาสังคมไทย
- สนับสนุนการศึกษาและพัฒนารูปแบบวิสาหกิจชุมชน และวิสาหกิจเพื่อสังคม ให้เป็นเครื่องมือสร้างสรรค์เศรษฐกิจฐานรากและสังคมเข้มแข็ง
- ประสานความร่วมมือกับส่วนราชการ ภาคธุรกิจเอกชน ส่งเสริมและสนับสนุนบทบาทขององค์กรการกุศล และองค์กรสาธารณะประโยชน์ เพื่อสร้างเสริมความเข้มแข็งของสังคมไทย
- พัฒนาศักยภาพผู้ทำงานพัฒนาสังคม ในด้านแนวคิด ความรู้และทักษะประสบการณ์ในการพัฒนาชุมชนท้องถิ่นและประชาสังคม
- ระดมทุนทั้งองค์กรภายในและภายนอกประเทศเพื่อสนับสนุนกิจกรรมสาธารณะประโยชน์
- เพื่อส่งเสริม การพัฒนาสงเคราะห์ การบรรเทาทุกข์ การบรรเทาสาธารณภัย และสาธารณประโยชน์อื่น ๆ
- เพื่อส่งเสริมและให้การสนับสนุน การศึกษา การสาธารณสุข และกิจกรรมที่เป็นประโยชน์ต่อสังคม แก่ประชาชนทั่วไป ทั้งในและนอกระบบ
- ดำเนินการด้านการอนุรักษ์พลังงาน ป้องกัน และแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมจากการอนุรักษ์พลังงาน
- ไม่ดำเนินงานเกี่ยวกับอำนาจและผลประโยชน์ทางการเมืองของกลุ่มหรือพรรคการเมืองใดๆ
คณะกรรมการมูลนิธิพัฒนาประชาสังคม (2562-ปัจจุบัน)
- นพ.พลเดช ปิ่นประทีป ประธานกรรมการมูลนิธิ
- นายคณุสสัน ศุภวัตรวรคุณ รองประธานกรรมการมูลนิธิ
- นางสุดี บูรณะสิงห์ กรรมการ
- นางสาวมทิรา เครือพงศ์ศักดิ์ กรรมการและเหรัญญิก
- นายปาลิต วรพงศ์พิบูลย์ กรรมการและเลขานุการ
สำนักงานตั้งอยู่ที่
98/46 หมู่บ้านคาซ่าวิลล์ราชพฤกษ์-รัตนาธิเบศร์ 2 ถ.ราชพฤกษ์ ต.ท่าอิฐ อ.ปากเกร็ด จ.นนทบุรี
ประวัติความเป็นมาของมูลนิธิ
มูลนิธิพัฒนาประชาสังคม (Civil Society Development Foundation : CSDF) เป็นองค์กรภาคประชาสังคมที่มีวัตถุประสงค์ในการส่งเสริมการพัฒนาศักยภาพขององค์กรภาคประชาสังคมที่มีอยู่อย่างหลากหลายในประเทศไทย ทั้งในเชิงพื้นที่ เชิงประเด็น และเชิงกลุ่มเป้าหมายเฉพาะ
มูลนิธิพัฒนาประชาสังคม มีสถานะเป็นองค์กรนิติบุคคล โดยมีสถาบันพัฒนาประชาสังคม (CSDI) เป็นกลไกดำเนินงานในภาคสนาม ซึ่งมีภารกิจในการส่งเสริมและสนับสนุนบทบาทขององค์กรภาคประชาสังคม ในการเป็นหุ้นส่วนการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน ตลอดจนส่งเสริมการพัฒนาชุมชนท้องถิ่น การสังคมสงเคราะห์ การบรรเทาทุกข์ การบรรเทาสาธารณภัย และสาธารณประโยชน์อื่นๆ เช่น ด้านการศึกษา ด้านการสาธารณสุข ด้านการอนุรักษ์พลังงาน ด้านการป้องกันและแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม การอนุรักษ์พลังงาน ฯลฯ เพื่อมุ่งหวังให้สังคมและชุมชนมีความเข้มแข็ง ทั้งชุมชนขนาดเล็ก ขนาดกลาง และขนาดใหญ่ ให้มีความเข้มแข็ง สามารถพึ่งตนเองได้อย่างยั่งยืน
ความเป็นมาและพัฒนาการ
พ.ศ. 2541-2542 ภายใต้โครงการของสถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนาร่วมกับสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) มีการขับเคลื่อนกระบวนการจัดทำวิสัยทัศน์จังหวัดสำหรับแผนพัฒนาประเทศฯ ฉบับที่ 9 โดยจัดเวทีระดมความคิดเพื่อกำหนดวิสัยทัศน์จังหวัด จำนวน 105 เวที ในทุกจังหวัดทั่วประเทศ ผลจากความเคลื่อนไหวใหญ่ในครั้งนั้นได้ทำให้เกิดการรวมตัวของผู้นำในพื้นที่ จัดตั้งตัวเองขึ้นเป็นกลุ่มประชาสังคมในระดับจังหวัดเป็นครั้งแรก
พ.ศ. 2543 ภายใต้ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการปฏิรูประบบสุขภาพ พ.ศ. 2543 เครือข่ายประชาสังคมจังหวัดทั่วประเทศได้ร่วมกับสำนักงานปฏิรูประบบสุขภาพแห่งชาติ (สปรส.) ดำเนินการยกร่างกฎหมายและรณรงค์รวบรวมรายชื่อของประชาชนจำนวน 180,000 รายชื่อ เสนอร่างพ.ร.บ. สุขภาพแห่งชาติ พ.ศ…. พร้อมทั้งร่วมกันขับเคลื่อนทางสังคมและผลักดันจนสำเร็จ เกิดเป็น พ.ร.บ. สุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550 ในเวลาต่อมา
พ.ศ. 2546 – 2549 ภายใต้โครงการความร่วมมือระหว่างสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ(สสส.) กับ สถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนา เครือข่ายประชาสังคมจังหวัด 35 พื้นที่ได้ร่วมดำเนินโครงการวิจัยและพัฒนาชีวิตสาธารณะ-ท้องถิ่นน่าอยู่ ทำการวิจัยนำร่องอย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลา รวม 3 ปี โดยภายหลังการสิ้นสุดโครงการ จึงได้รวมตัวกันจัดตั้งเป็น “สมาคมองค์กรสาธารณะประโยชน์เพื่อสังคมไทยเข้มแข็ง (สXส)” ในปี พ.ศ. 2550 และดำเนินงานกิจกรรมต่าง ๆ เรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน
พ.ศ. 2553 – พ.ศ. 2556 ภายใต้สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) โดยสำนักงานปฏิรูป (สปร.) ได้สนับสนุนให้เครือข่ายประชาสังคมจังหวัดทั่วประเทศ เข้าร่วมขับเคลื่อนภารกิจของคณะกรรมการสมัชชาปฏิรูป(ประธาน ศ.นพ.ประเวศ วะสี) และคณะกรรมการปฏิรูป(ประธาน นายอานันท์ ปันยารชุน) อย่างกว้างขวางและเข้มข้น ซึ่งนับเป็นจุดเริ่มต้นของแนวคิดเรื่อง “จังหวัดจัดการตนเอง”, “ชุมชนจัดการตนเอง”, และ “แนวคิดการปฏิรูประบบงบประมาณเพื่อลดความเหลื่อมล้ำ”, ฯลฯ
พ.ศ. 2556 – 2557 ภายใต้โครงการความร่วมมือระหว่างสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) กับ สถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนาและองค์กรภาคีต่าง ๆ ทั้งหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม ได้ดำเนินโครงการ “ปลุกพลังเปลี่ยนไทย (Inspiring Thailand)” เพื่อรณรงค์สร้างปลูกจิตสำนึกสังคมและพลังในตัวคนไทย ให้ลุกขึ้นมาดูแลตนเอง จัดการแก้ปัญหาด้วยตัวเอง จนเป็นที่มาของการจัดตั้ง “ศูนย์ประสานงานภาคีพัฒนาจังหวัด (ศปจ.)” ในทุกจังหวัดทั่วประเทศ โดยมุ่งหวังการทำหน้าที่เป็นกลไกประสานงานและเป็นพื้นที่กลาง สำหรับการประสานความร่วมมือและแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างองค์กรภาคีต่าง ๆ ในพื้นที่ ทั้งหน่วยงานภาครัฐ ภาคธุรกิจเอกชน และเครือข่ายประชาสังคมภายในจังหวัด บูรณาการการทำงานพัฒนาจังหวัด สนับสนุนการดำเนินกิจกรรมการสร้างสังคมที่อยู่เย็นเป็นสุขร่วมกัน ซึ่งได้ดำเนินงานกันต่อมาจนถึงปัจจุบัน
พ.ศ. 2558 ภายใต้ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการส่งเสริมและพัฒนาองค์กรภาคประชาสังคม พ.ศ. 2558 กำหนดให้มีการจัดตั้งคณะกรรมการส่งเสริมและพัฒนาองค์กรภาคประชาสังคม (คสป.) โดยมีหน้าที่ในการส่งเสริมและสนับสนุนแก่องค์กรภาคประชาสังคม ในการดำเนินกิจกรรมหรือโครงการฯ ต่าง ๆ ที่มีวัตถุประสงค์เพื่อประโยชน์ส่วนรวม คสป. ซึ่งต่อมาได้ดำเนินการยกร่าง พ.ร.บ. ส่งเสริมและพัฒนาองค์กรภาคประชาสังคม พ.ศ. ….ด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมของเครือข่ายประชาสังคมจังหวัดทั่วประเทศ
พ.ศ. 2559 – 2562 สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) ได้รับงบประมาณจากรัฐบาลและคณะทำงานประชารัฐเพื่อสังคม (E6) ได้ดำเนินโครงการพัฒนากลไกสนับสนุนเครือข่ายจิตอาสาประชารัฐระดับจังหวัด เครือข่ายประชาสังคมจังหวัดทั่วประเทศได้ร่วมทำการสำรวจผู้ยากลำบากและกลุ่มเปราะบางในชุมชนที่ตกสำรวจ ให้การช่วยเหลือเบื้องต้นและประสานหน่วยงานรัฐเพื่อจัดการปัญหาในระยะยาว ก่อให้เกิดการทำงานอาสาสมัครอย่างกว้างขวาง มีการดำเนินงานร่วมกับหน่วยงานภาครัฐในระดับจังหวัดและภาคธุรกิจเอกชนอย่างใกล้ชิด ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มของการสานพลังภาคีพันธมิตร “ภาครัฐ-ภาคธุรกิจ-ภาคประชาสังคม” ขึ้นมาจากฐานพื้นที่ โดยมีเป้าหมายร่วมในการสร้างสังคมสุขภาวะร่วมกัน
การจัดตั้งมูลนิธิพัฒนาประชาสังคม
พ.ศ. 2562 มูลนิธิพัฒนาประชาสังคม (องค์กรนิติบุคคล) และสถาบันพัฒนาประชาสังคมในฐานะกลไกดำเนินงาน (CSDI/CSDF) ได้จัดตั้งขึ้นและรับการรับรองสถานภาพจากทางราชการอย่างเป็นทางการ โดยมีวัตถุประสงค์ ดังนี้
- 1. ส่งเสริมการพัฒนาศักยภาพขององค์กรภาคประชาสังคมที่หลากหลาย ทั้งในเชิงพื้นที่ เชิงประเด็น และเชิงกลุ่มเป้าหมายเฉพาะ
- 2. สนับสนุนบทบาทขององค์กรภาคประชาสังคมในการเป็นหุ้นส่วนการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน
- 3. สนับสนุนการศึกษาและพัฒนาแนวคิด-แนวทางที่ว่าด้วยมูลนิธิกองทุนชุมชน (Community Foundation) และส่งเสริมการพัฒนารูปแบบที่เหมาะสมในการนำมาใช้เป็นเครื่องมือในการพัฒนาสังคมไทย
- 4. สนับสนุนการศึกษาและพัฒนารูปแบบวิสาหกิจชุมชน และวิสาหกิจเพื่อสังคม ให้เป็นเครื่องมือสร้างสรรค์เศรษฐกิจฐานรากและสังคมเข้มแข็ง
- 5. ประสานความร่วมมือกับส่วนราชการ ภาคธุรกิจเอกชน ส่งเสริมและสนับสนุนบทบาทขององค์กรการกุศล และองค์กรสาธารณะประโยชน์ เพื่อสร้างเสริมความเข้มแข็งของสังคมไทย
- 6. พัฒนาศักยภาพผู้ทำงานพัฒนาสังคม ในด้านแนวคิด ความรู้และทักษะประสบการณ์ในการพัฒนาชุมชนท้องถิ่นและประชาสังคม
- 7. ระดมทุนทั้งองค์กรภายในและภายนอกประเทศเพื่อสนับสนุนกิจกรรมสาธารณะประโยชน์
- 8. เพื่อส่งเสริม การพัฒนาสงเคราะห์ การบรรเทาทุกข์ การบรรเทาสาธารณภัย และสาธารณประโยชน์อื่น ๆ
- 9. เพื่อส่งเสริมและให้การสนับสนุน การศึกษา การสาธารณสุข และกิจกรรมที่เป็นประโยชน์ต่อสังคม แก่ประชาชนทั่วไป ทั้งในและนอกระบบ
- 10. ดำเนินการด้านการอนุรักษ์พลังงาน ป้องกัน และแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมจากการอนุรักษ์พลังงาน
- 11. ไม่ดำเนินงานเกี่ยวกับอำนาจและผลประโยชน์ทางการเมืองของกลุ่มหรือพรรคการเมืองใดๆ
พ.ศ. 2562 วุฒิสภาไทย ชุดที่ 12 โดยคณะกรรมาธิการพัฒนาการเมืองและการมีส่วนร่วม ได้ทำการพิจารณาศึกษาเรื่อง “กลไกสนับสนุนการมีส่วนร่วมในการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืนสำหรับองค์กรพัฒนาเอกชนอิสระ : กรณีศึกษาสภาประชาสังคมไทย” อันเป็นที่มาของแนวคิดการจัดตั้ง “สภาประชาสังคมไทย”ในเวลาต่อมา
พ.ศ. 2562-2564 ภายใต้โครงการความร่วมมือระหว่างสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) กับ สถาบันพัฒนาประชาสังคม (CSDI) ได้ดำเนินโครงการ “เสริมศักยภาพภาคประชาสังคม เป็นหุ้นส่วนการสร้างสุขภาวะอย่างยั่งยืน” ซึ่งมีผลงานสำคัญคือจัดตั้ง “สภาประชาสังคมไทย” เมื่อวันที่ 14 สิงหาคม พ.ศ. 2563
พ.ศ. 2563 ที่ประชุมสมัชชาเครือข่ายองค์กรภาคประชาสังคม รวม 139 องค์กร จาก 75 จังหวัดทั่วประเทศ และ มีการประกาศใช้ “ธรรมนูญสภาประชาสังคมไทย พ.ศ. 2563” ร่วมกัน โดยมีสถาบันพัฒนาประชาสังคมทำหน้าที่เป็นสำนักงานเลขานุการของสภาประชาสังคมไทย
สภาประชาสังคมไทยมีองค์กรสมาชิก จำนวนทั้งสิ้น 178 องค์กร โดยแบ่งออก 1) องค์กรเป็นนิติบุคคล 87 องค์กร 2)องค์กรที่ไม่เป็นนิติบุคคล 37 องค์กร 3)เป็นองค์กรในรูปแบบอื่นๆ 54 องค์กร
พ.ศ. 2564 สถาบันพัฒนาประชาสังคม ร่วมกับเครือข่ายสภาประชาสังคมไทย รวบรวมรายชื่อพลเมือง 14,600 คน เสนอ (ร่าง) พ.ร.บ.เสริมสร้างวัฒนธรรมทางการเมืองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข พ.ศ….ต่อประธานรัฐสภา (นายชวน หลีกภัย)