สมาคมองค์กรสาธารณประโยชน์เพื่อสังคมไทยเข้มแข็ง (สxส.) ร่วมกับ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) สำนัก 9 จัดเวที “การประชุมชี้แจงโครงการฯ และการอบรมเชิงปฏิบัติการ โครงการสานพลังเครือข่ายพัฒนากลไกสร้างเสริมสุขภาพของประชากรกลุ่มเฉพาะและกลุ่มเปราะบาง (ระยะที่ 3)” ขึ้นระหว่างวันที่ 10–12 พฤศจิกายน 2569 ณ โรงแรมรามาการ์เด้นส์ กรุงเทพมหานคร
ตลอดระยะเวลา 3 วันของการประชุม คณะทำงาน สxส. พร้อมด้วยแกนนำศูนย์ประสานงานภาคประชาสังคม (ศปจ.) จาก 25 จังหวัด 4 ภูมิภาค ตลอดจนนักวิชาการและผู้ทรงคุณวุฒิ ได้ร่วมกันทบทวนบทเรียน สรุปผลสัมฤทธิ์ตลอด 4 ปีที่ผ่านมา และปักหมุดทิศทางการทำงานเชิงรุกในระยะที่ 3 (พ.ศ. 2569–2571) เพื่อสนับสนุนการทำงานของกลไกภาคประชาสังคมในจังหวัด เพื่อให้ระชากรกลุ่มเฉพาะต้องถูกทิ้งไว้ข้างหลัง






พลังเครือข่าย ศปจ. 25 จังหวัด 4 ภูมิภาค
ในการขับเคลื่อนระยะที่ 3 สxส. ยังคงผนึกกำลังร่วมกับกลไก ศปจ. ในพื้นที่เป้าหมายเดิมทั้ง 25 จังหวัด ครอบคลุม 4 ภูมิภาค ซึ่งครอบคลุมทั้งบริบทสังคมเมือง ชนบท พื้นที่ชายแดน และชุมชนชายฝั่งทะเล ได้แก่:
- ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (7 จังหวัด): อุดรธานี, อุบลราชธานี, นครราชสีมา, บุรีรัมย์, มุกดาหาร, ยโสธร และศรีสะเกษ
- ภาคเหนือ (6 จังหวัด): แพร่, น่าน, ลำปาง, พิจิตร, พิษณุโลก และชัยนาท
- ภาคกลาง (6 จังหวัด): ลพบุรี, สมุทรปราการ, ปทุมธานี, อ่างทอง, เพชรบุรี และตราด
- ภาคใต้ (6 จังหวัด): ปัตตานี, ภูเก็ต, พังงา, ยะลา, กระบี่ และระนอง
(โดยในจำนวนนี้ มี 5 จังหวัด ที่ขับเคลื่อนสอดรับกับตัวชี้วัดสำคัญของ ก.พ.ร. และ สสส. ได้แก่ น่าน, อุบลราชธานี, ปัตตานี, ลำปาง และชัยนาท)
สรุปผลลัพธ์เชิงประจักษ์ 4 ปีที่ผ่านมา (ระยะที่ 1–2: พ.ศ. 2565–2569)
จากการทำงานร่วมกันอย่างทุ่มเทระหว่าง สxส., สสส. และกลไก ศปจ. ในพื้นที่ ได้สร้างการเปลี่ยนแปลงรูปธรรมทั้งด้านข้อมูล การช่วยเหลือชีวิต และการขับเคลื่อนนโยบาย:
1. ฐานข้อมูลดิจิทัลมีชีวิต VGMap ชี้เป้าความยากจนพหุมิติ
- ยอดบันทึกข้อมูลสะสม 4,495 ราย: พัฒนานวัตกรรมระบบฐานข้อมูล VGMap.in.th จากเดิมในเฟส 1 สำรวจได้ 3,621 ราย สู่การอัปเดตข้อมูลเดิม 2,962 ราย และสำรวจเคสใหม่เพิ่ม 1,533 ราย ใน 25 จังหวัด โดยมีผู้ที่ระบบแสดงผลผ่านหน้าเว็บสาธารณะ 4,061 ราย
- จำแนกกลุ่มเปราะบางสูงสุด: พบกลุ่มผู้สูงอายุที่ถูกทอดทิ้งมากที่สุด 1,614 ราย (35.91%) ตามด้วยคนพิการ 1,458 ราย (32.44%), แรงงานนอกระบบ 512 ราย (11.39%), ผู้มีปัญหาสถานะบุคคลและกลุ่มชาติพันธุ์ 355 ราย (7.90%), คนไร้บ้าน 190 ราย และกลุ่มอื่น ๆ เช่น มุสลิมไทยหญิงหม้าย/เด็กกำพร้า และเด็ก
- ชี้ชัดความยากจนพหุมิติ: ข้อมูลสะท้อนว่าปัญหาเศรษฐกิจ (รายได้น้อย/หนี้สิน) มักทับซ้อนกับความเจ็บป่วยเรื้อรังและความบกพร่องทางกายภาพ โดยสิ่งที่ประชาชนต้องการเร่งด่วนคือเงินสงเคราะห์, การซ่อมแซมที่อยู่อาศัย, ทุนประกอบอาชีพ, การรักษาพยาบาล และการทำบัตรประชาชน
2. ผลสัมฤทธิ์การช่วยเหลือและเปลี่ยนผ่านชีวิต
- เข้าถึงการช่วยเหลือเบื้องต้น: สามารถประสานความช่วยเหลือผู้เดือดร้อนในระบบได้แล้ว 3,219 คน (คิดเป็นร้อยละ 71.61 ของฐานข้อมูลทั้งหมด) ผ่านหน่วยงานที่รับผิดชอบ
- ความมั่นคงด้านที่อยู่อาศัย: เข้าไปมีส่วนช่วยสนับสนุนการระดมพลังช่างชุมชน ภาคีซ่อมแซมและสร้างบ้านให้แก่ผู้ยากไร้และกลุ่มเปราะบาง
- สร้างโอกาสทางเศรษฐกิจ: ส่งเสริม และร่วมสนับสนุนการฝึกทักษะและส่งเสริมการสร้างอาชีพแก่กลุ่มเปราะบางกว่า 576 รายในระยะที่ 2 (และ 786 รายในระยะที่ 1)
- กองทุนหมุนเวียนชุมชน: จากเก็บเก็บข้อมูลที่กลไกเข้าไปมีส่วนร่วม มีการจัดตั้งและระดมทรัพยากรเข้ากองทุนสร้างเสริมสุขภาพประชากรกลุ่มเฉพาะ (ศปจ.) รวมมูลค่ากว่าสองล้านบาท เพื่อรองรับการช่วยเหลือเคสฉุกเฉินในระดับพื้นที่
3. พลังเครือข่ายและการขับเคลื่อนเชิงนโยบาย
- สะพานเชื่อมสู่โครงสร้างรัฐ: แกนนำ ศปจ. ได้รับการยอมรับให้เข้าไปร่วมเป็นคณะกรรมการบริหารงานจังหวัดแบบบูรณาการ (กบจ.) ถึง 19 จังหวัด พร้อมขยายภาคีเครือข่ายใหม่ 46 องค์กร และสถาบันการศึกษาอีก 5 แห่ง
- ข้อเสนอเชิงนโยบาย 3 กลุ่มสำคัญ: สxส. ได้ประมวลข้อมูลนำเสนอเชิงนโยบายต่อภาครัฐ ทั้งการเข้าถึงกองทุนและที่อยู่อาศัยที่เป็นมิตรสำหรับคนพิการ, การจ้างงานและศูนย์ถ่ายทอดภูมิปัญญาผู้สูงอายุ และการผลักดันให้จัดตั้ง ศูนย์ตรวจ DNA ระดับภูมิภาค เพื่อเร่งรัดกระบวนการพิสูจน์สิทธิคนไทยไร้สิทธิ
- รางวัลแห่งความภาคภูมิใจ: ภาคีพื้นที่ของพวกเราได้รับรางวัล Voice of the Voiceless Award อย่างต่อเนื่อง อาทิ จังหวัดสงขลา, น่าน, เพชรบุรี, ปัตตานี (รางวัลบุคคลต้นแบบ) และลำปาง (รางวัลองค์กรขวัญใจ)







ทิศทางและหมุดหมายใหม่ในระยะที่ 3 (พ.ศ. 2569–2571)
ในเวทีนี้ สxส. และ ศปจ. ทั้ง 25 จังหวัด ได้ลงนามข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) เพื่อเดินหน้าแผนยุทธศาสตร์ 5 แผนงานหลัก:
- อัปเกรดฐานข้อมูล VGMap & Dashboard: ปรับปรุงแบบสำรวจใหม่ให้ลงลึกถึงสภาวะหนี้สิน ที่อยู่จริง และเชื่อมโยงกับการวิเคราะห์ข้อมูลด้วย AI ภายใต้มาตรฐาน PDPA
- ขยายผล “น่านโมเดล” คืนสิทธิคนไทยไร้สิทธิ์: จับมือสถาบันนิติวิทยาศาสตร์และภาคี 9 หน่วยงาน ขับเคลื่อนการตรวจ DNA และพิสูจน์สิทธิใน 7 จังหวัดนำร่อง (ปทุมธานี, ระนอง, พังงา, พิษณุโลก, น่าน, อุบลราชธานี ฯลฯ) ตั้งเป้าหมายคืนสิทธิไม่น้อยกว่า 50% หรืออย่างน้อย 180 คน
- สำรวจเชิงรุกและจัดเวทีบูรณาการจังหวัด: ปักหมุดสำรวจเคสเปราะบางวิกฤต (เคสสีแดง) ใหม่ 100 ราย/จังหวัด พร้อมอัปเดตเคสเดิมให้แล้วเสร็จภายในเดือนมีนาคม 2570 และจัดเวทีประสานภาคีระดับจังหวัดอย่างน้อย 3 ครั้ง เพื่อผลักดันความช่วยเหลือเข้าสู่แผนพัฒนาจังหวัด
- ติดอาวุธ AI Literacy & Safety: ส่งเสริมการใช้ AI เป็นผู้ช่วยวิเคราะห์ข้อมูลและสรุปโครงการ ควบคู่กับการรักษาความปลอดภัยทางไซเบอร์และการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลอย่างเคร่งครัด
- เชื่อมโยงความยั่งยืนผ่าน ESG: เตรียมประชุมขับเคลื่อนโครงการนำร่อง ESG ร่วมกับภาคธุรกิจในตลาดทุนเพื่อระดมทุนสนับสนุนอาชีพและการจ้างงานกลุ่มเปราะบางในพื้นที่







“สxส เชื่อมั่นว่า ฐานข้อมูลที่มีชีวิตและการทำงานร่วมกันของภาคประชาสังคม เครือข่าย ศปจ. ทั้ง 25 จังหวัด จะเป็นสะพานเชื่อมสำคัญในการเปลี่ยนข้อมูลเชิงประจักษ์สู่การปฏิบัติการจริง เพื่อคืนสิทธิ คืนศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ และสร้างความมั่นคงในชีวิตให้แก่พี่น้องกลุ่มประชากรเฉพาะอย่างยั่งยืน”
