บนเส้นทางประชาสังคม ตอนที่ (24) โดย หมอพลเดช
ประชาคมชลบุรี บนเส้นทางการเมืองวิถีใหม่
“ทะเลงาม ข้าวหลามอร่อย อ้อยหวาน จักสานดี ประเพณีวิ่งควาย”
ชลบุรีเคยเป็นชุมชนโบราณ พบร่องรอยของชุมชนโบราณก่อนประวัติศาสตร์บริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ำพานทอง อำเภอพนัสนิคม โคกพนมดี เคยเป็นที่ตั้งเมืองโบราณที่มีความรุ่งเรือง 3 เมือง ได้แก่ เมืองพระรถ เมืองศรีพโล และเมืองพญาแร่ ในสมัยกรุงศรีอยุธยา พ.ศ. 1919 มีฐานะเป็นเมืองจัตวา
ภูมิประเทศ มีภูเขาทอดอยู่เกือบกลางพื้นที่เป็นแนวยาว สภาพเป็นที่ราบสลับเนินเขาและชายฝั่งทะเล ปัจจุบันเปลี่ยนเป็นที่โล่งเตียนใช้เพาะปลูกพืชเศรษฐกิจที่สำคัญ ได้แก่ มันสำปะหลัง อ้อย ข้าว สับปะรด ยางพารา และมะม่วงหิมพานต์ พบแหล่งเพาะปลูกเกือบทุกอำเภอ มีชายฝั่งทะเลและหาดสวยงามเหมาะแก่การท่องเที่ยวพักผ่อนหย่อนใจหลายแห่ง เช่น ชายหาดบางแสน พัทยา แหล่งน้ำธรรมชาติมีน้อย ประกอบกับมีการบุกรุกแผ้วถางป่าสงวน เกิดปัญหาดินเสื่อมโทรม แบ่งการปกครองส่วนภูมิภาค เป็น 11 อำเภอ 92 ตำบล 687 หมู่บ้าน มีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั้งหมด 99 แห่ง (อบจ. 1 เทศบาลนคร 3 เทศบาลเมือง 10 เทศบาลตำบล 35 แห่ง อบต. 49 แห่งและท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ 1 แห่ง คือ เมืองพัทยา) อีกทั้งสถาบันอุดมศึกษา 29 แห่ง (มหาวิทยาลัย 2 แห่ง วิทยาเขต 6 แห่ง วิทยาลัย 21 แห่ง) ประชากรรวม 1.635 ล้านคน ปี 2566 มีจำนวนประชากรเกิดมากเป็นอันดับที่ 2 ของประเทศไทย จำนวน 22,254 คน รองจากกรุงเทพมหานคร มีองค์กรชุมชน 1,363 แห่ง ธรรมนูญสุขภาพตำบล 15 แห่ง ชุมชนเข้มแข็ง 3 กรณีศึกษา กลุ่มจิตอาสาประชารัฐ 30 เครือข่าย ผู้ยากลำบากที่ตกสำรวจ 215 ราย
เศรษฐกิจพื้นที่
- ผลิตภัณฑ์มวลรวมของจังหวัด (GPP 2565) 1.173 ล้านล้านบาท ขนาดใหญ่เป็นอันดับที่ 2 ของประเทศ โครงสร้างเศรษฐกิจ ร้อยละ 98 มาจากภาคอุตสาหกรรมและภาคบริการ มีโรงงานอุตสาหกรรม 3,676 แห่ง ส่วนใหญ่ตั้งอยู่ในนิคมอุตสาหกรรม เช่น นิคมอุตสาหกรรมแหลมฉบัง นิคมอุตสาหกรรมอมตะซิตี้ นิคมอุตสาหกรรมดับบลิวเอชเอ นิคมอุตสาหกรรมปิ่นทอง นิคมอุตสาหกรรมโรจนะ และนิคมอุตสาหกรรมเอเชียคลีนแบ่งตามประเภทได้แก่ อุตสาหกรรมการผลิต อาหาร รถยนต์ เครื่องใช้ไฟฟ้าและอุปกรณ์ พลาสติก เครื่องจักรกล ชิ้นส่วนรถยนต์ เหล็กและโลหะ อุตสาหกรรมเคมีและเคมีภัณฑ์ โรงกลั่นน้ำมัน อุตสาหกรรมแปรรูปผลผลิตการเกษตร และอุตสาหกรรมเหมืองแร่ มีท่าเรือพาณิชย์ที่สำคัญ ได้แก่ ท่าเรือแหลมฉบัง ท่าเรือสัตหีบ ท่าเรือศรีราชาฮาร์เบอร์ ท่าเรือสยามคอมเมอร์เชียลซีพอร์ต ท่าเรือเคอรี่สยามซีพอร์ต
ข่ายงานประชาสังคมชลบุรี
- ภาคประชาสังคมในจังหวัดชลบุรี ประกอบไปด้วยสายงานการขับเคลื่อนพัฒนาสังคม สิ่งแวดล้อม และด้านสุขภาพ แบ่งเป็นหลายสายโดยมี คุณวิทยา ปิยพงษ์ เป็นผู้ประสานงานอาวุโสที่ให้คำปรึกษาแนะนำแก่เครือข่ายพื้นที่ย่อย ทั่วพื้นที่ทั้ง 11 อำเภอพื้นฐานเดิม เขาทำงานเอกชนในด้านกราฟฟิคดีไซน์ ต่อมาเกษียณจากงานประจำ หันมาสนใจขับเคลื่อนงานพัฒนาสังคมและสร้างภาคีเครือข่าย ปัจจุบันได้บุกเบิกโครงการทางด้านสิ่งแวดล้อม ในประเด็นการจัดการขยะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น แปรรูปเป็นเชื้อเพลิงขยะอาร์ดีเอฟ ป้อนโรงไฟฟ้าและโรงงานปูนซีเมนต์ เป็นกิจการและเครือข่ายด้านสิ่งแวดล้อมที่กำลังเติบโตไปด้วยดี โดยเฉพาะในพื้นที่เมืองอุตสาหกรรม
- ดร.ธานี ชาวสวน ปริญญาเอกการจัดการสาธารณะ จาก ม.บูรพา อดีตผู้บริหารธุรกิจเอกชน เชี่ยวชาญด้านระบบทรัพยากรบุคคล การพัฒนาบุคลิกภาพ และการสื่อสาร ปัจจุบันเป็นคณบดีรัฐประศาสนศาสตร์ ประธานหลักสูตรปริญญาเอก ม.โพธิศาสตร์ มหาวิทยาลัยทางเลือกแห่งฟลอริดา สหรัฐอเมริกา และเครือข่ายการเมืองวิถีใหม่จังหวัดชลบุรี
- ดร.สุภาพร ชาวสวน อดีตผู้อำนวยการกองสวัสดิการสังคม กรุงเทพมหานคร ปัจจุบันเป็นอาจารย์ประจำวิทยาลัยเทคโนโลยีภาคตะวันออก แผนกภาษาไทย-สังคม-พลานามัย ขับเคลื่อนงานสวัสดิการในกลุ่มสตรี เด็กและเยาวชน
- นพ.อานันท์ อินทรลักษณ์สกุล แพทย์เวชปฏิบัติภาคเอกชน ผู้มีความสนใจในเรื่องบ้านเมือง โดยเฉพาะอย่างยิ่งปัญหาการทุจริตคอร์รัปชันและการเมืองวิถีใหม่ เป็นผู้นำเครือข่าย ปปช.ภาคประชาชนของจังหวัดชลบุรี มีผลงานการเฝ้าระวังและปฏิบัติการทวงคืนพื้นที่สาธารณะจากครอบครองโดยทุจริต จนได้รับรางวัลเชิดชูเกียรติจากหลายสถาบัน ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน) ได้มอบรางวัล THAILAND MORAL AWARDS 2022 จากความทุ่มเททำงานในหลากหลายมิติ ทั้งด้านป้องกันการทุจริต ด้านส่งเสริมการปฏิรูปแห่งชาติ ด้านพัฒนาชุมชน ด้านส่งเสริมการศึกษา รวมทั้งเป็นคอลัมนิสต์ของหนังสือพิมพ์และประพันธ์บทเพลง “ซับน้ำตาคนไทย” ในช่วงวิกฤตการณ์น้ำท่วมใหญ่ปี 2554 มอบให้แพทยสภาไปใช้เพื่อระดมเงินทุนช่วยเหลือสังคม
- คุณเพ็ญแข พรสมมนต์ จบการศึกษาด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม จากคณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล เป็นพนักงานลูกจ้างในโรงงานอุตสาหกรรม มีความสนใจในเรื่องการเมืองเชิงศีลธรรม โดยเฉพาะอยากเห็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่มีธรรมาภิบาล
- ดร.ไพศาล อุตรานุสรณ์ เป็นบุคลากรของภาคเอกชน มีความเชี่ยวชาญในด้านเทคโนโลยีข้อมูลข่าวสารและโปรแกรมเมอร์ สนใจในด้านการเมืองวิถีใหม่และการศึกษาแนวใหม่ นอกจากนั้นยังมี ดร.พันธกานต์ พรหมพรางกูร บุคลากรเทศบาลเมืองใหญ่ผู้สนใจงานพัฒนาชุมชนท้องถิ่นและสุขภาพสังคม ปัจจุบันเป็นผู้จัดการชุดโครงการโหนดของ กองทุน สสส. ในพื้นที่จังหวัดชลบุรี และ น.อ.สายชล ประมวล แกนนำเครือข่ายพัฒนาชุมชนท้องถิ่นและประชาสังคม ครอบคลุมพื้นที่ในหลายอำเภอ
การเมืองบ้านใหญ่
เป็นที่น่าสังเกตว่า ชลบุรีเป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่เขตเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก หรือ EEC ที่อยู่ภายใต้พระราชบัญญัติ แผนงาน และโครงการการพัฒนาอุตสาหกรรมไฮเทค มีการขยายตัวของชุมชนเมืองออกไปอย่างรวดเร็ว นอกจากนั้น ยังเป็นจังหวัดที่มีศักยภาพในด้านธุรกิจท่องเที่ยวและบริการ ด้านหนึ่งมีการขยายตัวของโครงสร้างพื้นฐานและที่อยู่อาศัยของชุมชน ทั้งประชากรท้องถิ่น และประชากรแฝง รวมทั้งนักท่องเที่ยวเดินทาง ในอีกด้านหนึ่งก็ตามมาด้วยปัญหาขยะและสิ่งแวดล้อม ซึ่งอยู่ในความรับผิดชอบขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหน่วยต่างๆ รวมทั้งขยะจากโรงงานอุตสาหกรรม ดังนั้นเครือข่ายองค์กรภาคประชาสังคมและชุมชนท้องถิ่นในฐานะผู้รับผลกระทบโดยตรง จึงต้องขับเคลื่อนการจัดการปัญหาเหล่านี้ให้มีประสิทธิภาพ ส่วนทางด้านการเมือง จังหวัดชลบุรีเป็นพื้นที่ที่อยู่ภายใต้อิทธิพลทางการเมืองของบ้านใหญ่มาอย่างยาวนาน ทั้งการเมืองในระดับชาติและระดับท้องถิ่น สิ่งเหล่านี้นับเป็นปัจจัยที่ส่งผลอย่างมากต่องานพัฒนาการเมืองภาคพลเมือง งานปฏิรูประบบจัดการเพื่อขจัดปัญหาทุจริตคอร์รัปชัน ระบบอุปถัมภ์ และอิทธิพลท้องถิ่น.
………………………
“He who has overcome his fears will truly be free.”
(Aristotle)
ผู้ที่เอาชนะความกลัวได้ จึงจะพบอิสรภาพที่แท้จริง.
