บนเส้นทางประชาสังคมตอนที่ (25) โดย หมอพลเดช
ประชาคมจันทบูร บนเส้นทางประวัติศาสตร์ท้องถิ่น
ชื่อเมือง : จันทบุรี เมืองจันท์ จันทบูร ควนคราบุรี
คำขวัญ : น้ำตกลือเลื่อง เมืองผลไม้ พริกไทยพันธุ์ดี อัญมณีมากเหลือ เสื่อจันทบูร สมบูรณ์ธรรมชาติ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช รวมญาติกู้ชาติที่จันทบุรี
- ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ จันทบุรี มีประวัติความเป็นมาที่ยาวนาน ก่อตั้งโดยชนชาติชอง ในสมัยพระเจ้าพรหมทัต(พ.ศ. 1349–1399) เป็นเมืองที่มีความสำคัญต่อประวัติศาสตร์ชาติไทยอยู่ 3 ครั้ง คือ 1) พระเจ้าตากใช้ในการรวบรวมไพร่พลและเสบียงอาหาร กอบกู้กรุงศรีอยุธยา 2) เกิดสงครามอานัมสยามยุทธในสมัย ร.3 3) ฝรั่งเศสยึดเป็นเมืองประกันนาน 11 ปีในสมัย ร.5 ต้องยอมยกดินแดนที่เป็นข้อพิพาทรวมทั้งเกาะทั้งหมดในแม่น้ำโขง และเงินอีก 1 ล้านฟรังก์กับ 3 ล้านบาทแลกคืนมา
- ภูมิประเทศเป็นภูเขา-เนินสูง ที่ราบสูง-ที่ราบเชิงเขา และที่ราบลุ่มแม่น้ำ-ชายฝั่งทะเล พื้นที่ส่วนใหญ่มีแม่น้ำไหลผ่าน แม้ว่าจะอยู่ในพื้นที่ที่มีฝนตกชุก แต่จันทบุรียังคงประสบกับปัญหาภาวะความแห้งแล้งเนื่องจากมีเพียงแม่น้ำสายสั้น ๆ และมีขนาดเล็ก ได้แก่แม่น้ำคลองโตนด แม่น้ำพังราด แม่น้ำจันทบุรีและแม่น้ำเวฬุ ส่วนพื้นที่ชายฝั่งทะเลมีลักษณะแคบ ๆ มีการทับถมของตะกอนทราย
- ทรัพยากรดินมีความอุดมสมบูรณ์สูงมาก ส่วนใหญ่เกิดจากการสลายตัวของหินปูน ทำให้ดินมีความเป็นด่างเหมาะแก่การปลูกผลไม้อันเป็นหนึ่งในพืชเศรษฐกิจ ลักษณะดินตื้นถึงลึกจากสภาพภูมิประเทศ สามารถระบายน้ำออกได้ดีถึงดีมาก มีเขื่อนและอ่างเก็บน้ำสำคัญคือ เขื่อนคิรีธาร อ่างเก็บน้ำคลองศาลทราย เขื่อนบ้านพลวงและเขื่อนทุ่งเพล
เศรษฐกิจ
- จันทบุรีมีเกษตรกรรมเป็นพื้นฐานหลักของเศรษฐกิจ ปี 2555 มี GPP 100,901 ล้านบาท รายได้ต่อหัวประชากร 200,876 บาท มาจากภาคการเกษตรร้อยละ 55.7 โดยสูงขึ้นต่อเนื่องทุกปี โดยพืชที่นิยมปลูกมากคือ ไม้ผล พริกไทย และยางพารา ผลไม้คือมังคุด ทุเรียน สละ และเงาะ มีจำนวนมากและคุณภาพดี โดยเฉพาะอย่างยิ่งทุเรียน เป็นจังหวัดที่มีการผลิตมากที่สุดของประเทศ จันทบุรีได้รับฉายาว่าเป็นเมืองหลวงทางด้านอัญมณีแห่งหนึ่งของโลก กิจการเหมืองอัญมณีของจังหวัดเริ่มเมื่อใดไม่มีหลักฐานปรากฏแน่ชัด มีชื่อเสียงมากมีหลายชนิด เช่น ไพลิน สตาร์ บุษราคัม ที่มีชื่อเสียงมากในระดับโลกคือ ทับทิมสยาม ขุดหาได้จากเหมืองในบริเวณภูเขารอบตัวเมือง โดยเฉพาะบริเวณเขาพลอยแหวนและเขตตำบลบางกะจะ ปัจจุบันปริมาณอัญมณีลดลงไปมาก ต้องนำเข้าจากต่างประเทศมาเป็นวัตถุดิบให้ช่างเจียระไนพลอยในจังหวัด โดยเฉพาะมาดาร์กัสกา ทวีปแอฟริกา มีการซื้อขายกันในตลาดพลอย เขตเมืองเก่าจันทบุรี จันทบุรีมีแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติและวัฒนธรรมเป็นจำนวนมาก ส่งผลสร้างรายได้ให้กับจังหวัดเป็นจำนวนมาก ในปี พ.ศ. 2555 มีนักท่องเที่ยวเดินทางเข้ามาในจังหวัดจันทบุรีรวมทั้งสิ้น 1.0 ล้านคน เกือบทั้งหมดเป็นนักท่องเที่ยวชาวไทย เข้ามาพักผ่อนโดยเฉลี่ย 2.3 วัน สร้างรายได้ให้กับจังหวัด 1,503 บาทต่อคน ส่วนนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติใช้จ่ายเฉลี่ย 2,501 บาทต่อคนต่อวัน
ข่ายงานประชาสังคม
- จันทบุรี มีประชากร 5.36 แสนคน แบ่งการปกครองเป็น 10 อำเภอ 76 ตำบล 731 หมู่บ้าน มี 5 เทศบาลเมือง 35 เทศบาลตำบล 1 อบจ. และ 34 อบต. มีองค์กรชุมชน 1,513 แห่ง ชุมชนเข้มแข็ง 43 กรณีศึกษา ผู้นำชุมชน 723 คน กลุ่มจิตอาสาประชารัฐ 385 เครือข่าย ผู้ยากลำบาก 2,200 ราย และมีธรรมนูญสุขภาพตำบล 28 แห่ง การรวมตัวของเครือข่ายประชาคมจังหวัดจันทบุรี มีความเป็นมาจากหลายสายงาน สามารถแกะรอยตามเส้นทางของผู้นำ-ผู้ประสานงานเครือข่ายต่างๆ ซึ่งมีความเด่นชัดนับตั้งแต่วิกฤติเศรษฐกิจต้มยำกุ้งและแผนพัฒนาประเทศฉบับที่ 8 มาจนถึงปัจจุบัน
1. สายอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
- ร.ต.ต.ปัญญวัฒน์ กระทุ่มเขต (ดาบแดง) ปัจจุบันเป็นนายกสมาคมพหุภาคีพัฒนาประชาสังคมจันทบุรี (ศปจ.) เริ่มบุกเบิกทำงานพัฒนาสังคมและชุมชนท้องถิ่นมาตั้งแต่ยุคที่มีการเดินขบวนต่อต้านโครงการศึกษาการจัดตั้งโรงงานอุตสาหกรรมเหล็กกล้าในจังหวัด โครงการฟื้นฟูชุมชนของกองทุน SIF เวทีวิสัยทัศน์จังหวัดในกระบวนการแผนพัฒนาฉบับที่ 9 โครงการวิจัยและพัฒนาชีวิตสาธารณะ-ท้องถิ่นน่าอยู่ และเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน
- อินทิรา มานะกุล ครุศาสตรบัณฑิตจากวิทยาลัยครูสงขลา ปริญญาโท-เอกในระบบการศึกษาทางเลือกจากมหาวิทยาลัยโพธิศาสตร์ในด้านนักเปลี่ยนแปลงสังคม ขับเคลื่อนงานภาคประชาสังคมของจังหวัดจันทบุรีมาตั้งแต่ ปี 2536 ได้รับรางวัลอาสาสมัครดีเด่นแห่งชาติด้านสิ่งแวดล้อม สมาคมสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ (2549) และสตรีดีเด่นด้านการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม กระทรวง พม. (2560) เธอเป็นผู้ขับเคลื่อนเครือข่ายอาสาสมัครพิทักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในจังหวัด เป็นผู้ทรงคุณวุฒิในคณะกรรมการของหน่วยงานราชการของจังหวัด อาทิ คณะกรรมการส่งเสริมการจัดสวัสดิการสังคม, ที่ปรึกษาผังเมืองจังหวัด, คณะทำงานการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ, คณะกรรมการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง, ที่ปรึกษาผู้ตรวจราชการภาคประชาชน, ฯลฯนอกจากนั้นยังมี คุณพุทธชาติ สุขสิงห์ (ไผ่) สตรีนักพัฒนา ผู้สนใจในเรื่องบทบาทสตรี เยาวชน ผู้สูงอายุ งานจิตอาสา และเกษตรปลอดสารอาหารปลอดภัย และคุณสราวุธ สุริยางค์ อดีตข้าราชการครู เป็นอาสาสมัครป้องกันภัยฝ่ายพลเรือน ขับเคลื่อนประเด็นอาหารปลอดภัย ผู้สูงอายุ การจัดการขยะ และเครือข่ายงดเหล้าฯ ของ สสส.
2. สายกสิกรรมธรรมชาติ
- ธีระ วงษ์เจริญ ประธานวุฒิอาสา ธนาคารคลังสมองจังหวัดจันทบุรี แกนนำเครือข่ายกสิกรรมธรรมชาติ เครือข่ายเกษตรอินทรีย์ PGS เครือข่ายคนบ้า 500 ปลูกป่า 5 ล้าน เครือข่ายวิสาหกิจชุมชน-ชุมชนเข้มแข็งจันทบูร มีความเชี่ยวชาญด้านผู้นำทางความคิด ขบวนการจัดตั้ง Social Movement และกลยุทธ์แนวร่วมมุมกลับ
3. สายประวัติศาสตร์และธุรกิจท้องถิ่น
- มนตรี พงษ์เจริญ นักประวัติศาสตร์ท้องถิ่นจันทบุรี รางวัลผลงานทางวัฒนธรรมดีเด่น (2544) รางวัลนักสู้ผู้ยิ่งใหญ่ประจำจังหวัด (2545) ที่ปรึกษาสภาวัฒนธรรมจังหวัดจันทบุรี ที่ปรึกษาผู้ตรวจราชการภาคประชาชนด้านสังคม เป็นผู้รณรงค์ให้เกิดการอนุรักษ์และบูรณะปฏิสังขรณ์โบราณสถานจันทบุรี
- อารักษ์ พลอยพานิชย์ นักธุรกิจร้านพลอย กิจการสวนทุเรียน และการส่งออก-นำเข้าผลไม้ไทย-จีน
………………….
Differentiation is one of the most strategic activities in which companies can engage.” (Philip Kotler)
การสร้างความแตกต่าง เป็นหนึ่งในกลยุทธ์ที่สำคัญที่สุดของธุรกิจ.
…………………..
