ผมได้ยินเรื่องราวขององค์กรประเภทมูลนิธิ(Stiftung) ของประเทศเยอรมันมานานกว่าสิบปี แต่ไม่เคยเข้าใจว่ามีอะไรที่น่าเรียนรู้เป็นพิเศษ คิดเพียงว่าเป็นองค์กรที่ส่งเสริมประชาธิปไตยในประเทศกำลังพัฒนาก็เท่านั้น มารู้เพิ่มเติมภายหลังว่ามีความสัมพันธ์เป็นพิเศษกับพรรคการเมือง และได้รับงบประมาณสนับสนุนจากรัฐบาลความรู้สึกจึงเปลี่ยนไป แหมช่างดีจริง ทำไมรัฐบาลประเทศเขาถึงได้ใจกว้างอุดหนุนเอ็นจีโอได้ขนาดนั้น
สัปดาห์นี้เรื่องร้องแรงที่คนไทยทั้งสังคมต่างจ้องมองด้วยความระทึกใจ คือการอ่านคำพิพากษาตัดสินคดียุบ 2 พรรคการเมืองใหญ่ “ประชาธิปัตย์” และ “ไทยรักไทย” กับอีก 3 พรรคการเมืองไม้ประดับ ซึ่งมีขึ้นในวันที่ 30 พ.ค. 50 ณ ศาลรัฐธรรมนูญ กรุงเทพฯ วันนั้นมีการถ่ายทอดสดตลอดรายการ ทุกสถานีโทรทัศน์ การอ่านคำพิพากษาใช้เวลารวม 10 ชั่วโมง (13.30-23.30 น.)
ในขณะที่ ดร.เดวิด แมทธิวส์ และมูลนิธิแคทเทอร์ริงในสหรัฐอเมริกาใช้เวทีประเด็นสาธารณะแห่งชาติ (National Issue Forums) เป็นกลไกในการขับเคลื่อนประชาธิปไตยพลเมืองที่ใช้วิจารณญาณ (Deliberative Democracy) พวกเราในเมืองไทยกลุ่มหนึ่งก็ใช้เวทีเสวนาเชิงนโยบายและยุทธศาสตร์การพัฒนาที่จัดกันเป็นประจำทุกเดือนอย่างต่อเนื่องมาตั้งแต่ปี 2540 เป็นเครื่องมือเคลื่อนไหวสังคม
ชูนวัตกรรมใหม่! “สายวัดใกล้กันอีกนิด” เครื่องมือวัดระยะห่างของพ่อกับคนในครอบครัว พม.ขานรับพร้อมนำสายวัดสำรวจ 500 อบต ทั่วประเทศเพื่อแก้ปัญหาให้พ่อใกล้กันอีกนิด
สื่อสาธารณะเป็นระบบสื่อสารมวลชนที่อยู่ในวิถีชีวิตประจำวันของคนเยอรมันมา 60 ปีแล้ว เพราะเป็นเจตจำนงแห่งชาติที่ระบุไว้ในรัฐธรรมนูญให้มีการกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะในระบบคู่(Dual Broadcasting System) ประกอบด้วยเพื่อการค้า และเพื่อสังคมโดยแข่งขันกันให้บริการประชาชน ทั้ง 2 แบบต่างกันตรงที่มาของรายได้ กล่าวคืออย่างแรก มีรายได้จากการโฆษณาสินค้า ส่วนอย่างหลังมีรายได้จากค่าธรรมเนียมที่ประชาชนจ่ายให้เป็นหลัก
ในบรรดากฎหมายที่ริเริ่มขับเคลื่อนโดยภาคประชาชนนั้น ดูเหมือนว่า พ.ร.บ.ป่าชุมชน จะเป็นฉบับแรก และเป็นฉบับที่ใช้เวลาในการผลักดันนานที่สุด ซึ่ง LDI เป็นองค์กรที่มีส่วนเกี่ยวข้องมาด้วยตั้งแต่ต้น
นอกจากการออกแบบระบบการเมืองการปกครองให้เป็นสหพันธรัฐซึ่งถือเป็นรูปแบบที่มีความเป็นประชาธิปไตยในเชิงโครงสร้างที่สมบูรณ์ที่สุดแล้ว รัฐธรรมนูญแห่งสหพันธรัฐเยอรมันยังได้ประกาศเจตนารมณ์ในการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพในด้านการพูด การเผยแพร่ความคิดเห็น และการตีพิมพ์โฆษณาเอาไว้อย่างหนักแน่น
เรื่องร้อนทางการเมืองในรอบสัปดาห์คงหนีไม่พ้น “การแถลงผลงาน 6 เดือนของรัฐบาล” และการอภิปรายของ สนช. เพราะสื่อมวลชนและสังคมกำลังจับตาดูว่าสมาชิก สนช. ที่มีการรวมกลุ่มกันประกาศเข้าชื่อขับไล่นายกสุรยุทธ์นั้นจะมีไม้เด็ดถล่มรัฐบาลประการใด และรัฐบาลจะเอาตัวรอดได้หรือไม่
ผมมีโอกาสไปศึกษาดูงานในประเทศเยอรมันนี 2 ครั้งห่างกัน 10 ปี แต่ละครั้งกลับมาพร้อมกับความรู้และความประทับใจ ด้านหนึ่งเป็นความสนใจส่วนตัวจึงตั้งใจเรียนรู้อย่างมีเป้าหมาย ด้านหนึ่งประเทศเขามีตัวอย่างรูปธรรมให้ศึกษาอย่างอุดมสมบูรณ์
กองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ(ส.ส.ส.) เป็นหน่วยงานรัฐที่ไม่ใช่ราชการและไม่ใช่รัฐวิสาหกิจ แต่เป็นองค์กรมหาชนที่มีพรบ.เฉพาะของตน สสส.จัดตั้งขึ้นในปี2544 มีรายได้โดยอัตโนมัติจากระบบภาษีเหล้า บุหรี่ ที่เพิ่มขึ้นอีกร้อยละ 2 โดยไม่ผ่านกระบวนการงบประมาณแผ่นดิน
สัปดาห์นี้ต้องเปลี่ยนแผนกระทันหัน เมื่อได้รับมอบหมายจากรองนายกฯไพบูลย์ให้ไปร่วมขบวน ครม. ลงใต้ที่จังหวัดกระบี่แทน การที่วันจันทร์ไม่ได้เข้ากระทรวงส่งผลกระทบต่อการทำงานตามโปรแกรมในสัปดาห์นั้น อยู่พอสมควร
ผมทิ้งท้ายไว้ในบทความที่แล้วว่าการฟื้นฟูชุมชนและสิ่งแวดล้อมที่มาบตาพุดอาจต้องใช้กลไก “มูลนิธิชุมชน” หรือ “กองทุนเพื่อท้องถิ่น” เข้ามาเสริม เพราะลำพังงานซีเอสอาร์ของบริษัทหรือโรงงานต่าง ๆ ประสบปัญหาความหวาดระแวง ชุมชนสูญเสียความศรัทธาไปมา