ตอนที่ 5 “ควันหลง รัฐประหาร”
นอกจากงาน สัมมนาวิชาการปิดโครงการวิจัยและพัฒนาชีวิตสาธารณะ-ท้องถิ่นน่าอยู่(HPL) และ งานสัมมนาประจำปีโครงการเมืองน่าอยู่ (HC) ที่เลื่อนไปแล้ว ยังมีภารกิจที่ค้างอยู่อีกอย่างหนึ่งคือ “การจัดงาน 30 ปี 6 ตุลาคม”
นอกจากงาน สัมมนาวิชาการปิดโครงการวิจัยและพัฒนาชีวิตสาธารณะ-ท้องถิ่นน่าอยู่(HPL) และ งานสัมมนาประจำปีโครงการเมืองน่าอยู่ (HC) ที่เลื่อนไปแล้ว ยังมีภารกิจที่ค้างอยู่อีกอย่างหนึ่งคือ “การจัดงาน 30 ปี 6 ตุลาคม”
เป็นผลผลิตที่ได้จากกระบวนการจัดการความรู้ของชุมชนนักปฏิบัติในสาขาวิชาประชากรศึกษา ภาควิชาศึกษาศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ ม.มหิดล เป็นความรู้ที่ได้จากการปฏิบัติจริงในโครงการวิจัยการจัดการความรู้เพื่อเสริมพลังนักจัดการทางสังคม (Social Managers) ในพื้นที่ลุ่มน้ำท่าจีน-แม่กลอง ที่ได้รับการสนับสนุนจาก ม.มหิดล
ร่มโพธิ์ลานไทร แอลดีไอสแควร์ สัปดาห์นี้เชิญพบกับ “อาจารย์อ้อ” “ฐานที่มั่น” คือหัวใจสำคัญในการเคลื่อนไหวของภาคประชาสังคม ที่ต้องรักษาดูแลให้มั่นคง
การสร้างสรรค์สังคมที่มีสุขภาวะ สร้างความเข้มแข็งของท้องถิ่น เป็นเรื่องของสาธารณะ คือเรื่องของประชาชนทั้งหมดในท้องถิ่น ไม่ใช่รอให้รัฐมาชี้นำหรือให้ใครมาทำให้ เป็นเรื่องของคุณภาพของคน ซึ่งจะเกิดขึ้นได้ด้วย “กระบวนการร่วมกันเรียนรู้ของประชาชนคนในท้องถิ่น และเกิดการเปลี่ยนแปลงตัวเองของประชาชนเหล่านั้น (personal transformation) เป็นสำคัญ”
เช้าวันจันทร์ 18 ก.ย.ไปสอนหนังสือที่โรงเรียนนายอำเภอ รุ่น 61 ที่วิทยาลัยการปกครอง อ.ธัญบุรี หลักสูตรนายอำเภอในระยะหลัง เขาได้บรรจุหัวข้อ “ประชาสังคมและการมีส่วนร่วมในการพัฒนา” ทำนองนี้เอาไว้ทุกรุ่น และมักจะเชิญผมไปเป็นอาจารย์บรรยายประจำเลยทีเดียว คราวละ 3 ชั่วโมงเต็ม สอนมาทั้งหมดร่วม 10 รุ่นแล้ว เป้าหมายก็มุ่งพยายามให้ข้าราชการฝ่ายปกครองระดับอาวุโสที่กำลังจะเป็นนายอำเภอได้มีความรู้ความเข้าใจต่อการเคลื่อนไหวของภาคประชาชนและมีทัศนคติเชิงบวก มิใช่มองอะไรที่คับแคบ ตายตัวและยึดติดภาพของ NGO แล้วเหมารวมว่าองค์กรภาคประชาชน-ภาคประชาสังคมทั้งหมดคือ NGO ที่มีปัญหากับราชการ
งานชุมชนท้องถิ่นพัฒนาที่ LDI ดำเนินการมาอย่างต่อเนื่องกว่า 2 ทศวรรษ เป็นส่วนหนึ่งของความเคลื่อนไหว แนวคิดและแนวทางการพัฒนาด้วยวิธี “สร้างพระเจดีย์จากฐาน” ซึ่งมาจากความเชื่อมั่นพื้นฐานว่า ฐานพระเจดีย์ที่แข็งแรงจะรองรับองค์พระเจดีย์ให้สูงใหญ่ และมั่นคง
สถาบันเสริมสร้างการเรียนรู้เพื่อชุมชนเป็นสุข (สรส.) หน่วยงานย่อยหนึ่งของมูลนิธิชุมชนท้องถิ่นพัฒนา ที่ให้ความสำคัญกับกระบวนการเรียนรู้เพื่อเสริมสร้างคนในชุมชนท้องถิ่น (Learning Empowerment) และพัฒนาให้เกิดความสามารถในการจัดการการเรียนรู้เป็น คือเป็นนักออกแบบการเรียนรู้ (Learning Designer) “ทำให้ชุมชนท้องถิ่นพัฒนาคนของเขาเองได้ มีวิธีในการพัฒนาคน และต้องทำได้ต่อเนื่อง” โดยเล็งเห็นคุณค่าของ การสร้างนวัตกรรม การสร้างระบบความสัมพันธ์ใหม่ในพื้นที่ เพื่อให้ทั้งเราและเขาเรียนรู้ว่า…การจะเปลี่ยนจากจุดหนึ่งไปจุดหนึ่ง เราจะต้องทำอย่างไร เพื่อให้เรามีความรู้และพัฒนาขยายไปที่อื่นได้ ไปเป็นบทเรียนในการขยายผล ในการที่จะเรียนรู้กับสังคม เป็นการนำทฤษฎีไปปฏิบัติจริง โดยเชื่อว่าการ “สร้างความเปลี่ยนแปลง” จะเรียนรู้ได้ก็ต่อเมื่อต้องลงมือทำ…
เช้าวันจันทร์ 11 ก.ย. หารือกับ สสส. (คุณณัฐพงศ์ – ผอ.แผนงานด้านชุมชน) ซึ่งได้รับมอบหมายให้ดูโครงการยุทธศาสตร์แก้ปัญหา จชต.โครงการเสนอไป 49 ล้าน แต่เขาคงยากลำบากและไม่สุกงอมที่จะสนับสนุนเต็มที่นัก จึงตกลงกันว่าจะลดขนาดลงเหลือเพียง 9 ล้านบาทและให้ปรับโครงการใหม่ งาน จชต. นั้นยากที่จะหาคนที่มีความรู้ ความเข้าใจและมีเงื่อนไขที่จะช่วยคลี่คลายปัญหาได้จริง ส่วนใหญ่นักวิชาการและผู้ทรงคุณวุฒิทั้งหลายก็มีแต่ความเห็นและจากความรู้สึกนึกคิดทั้งนั้น ในช่วงที่ผ่านมา นับตั้งแต่เกิดเหตุปล้นปืนที่ค่ายปิเหล็ง อ.เจาะไอร้อง จ.นราธิวาส…
ปัญหาที่คุกคามสิทธิการสื่อสารและการรับรู้ข้อมูลข่าวสารของประชาชน อย่างหนึ่งคือความเป็นอิสระในการรายงานข่าว ซึ่งสื่อมวลชนในประเทศไทยทุกแขนงมีข้อจำกัด ทั้งนี้เนื่องมาจากทุกองค์กรต้องอยู่ภายใต้อิทธิพลของนายทุน และนักการเมือง รวมทั้งอำนาจรัฐ
“เพราะเชื่อว่า…สื่อเปลี่ยนแปลงโลกได้ เปลี่ยนแปลงสังคมได้ และเปลี่ยนคนได้”
ทฤษฎีไร้ระเบียบ (Chaos Theory) กับทางแพร่งในสังคมสยามได้ถูกนำเสนอต่อสาธารณะครั้งแรกเมื่อตุลาคม 2536 ที่คณะรัฐศาสตร์ ม.ธรรมศาสตร์ และมูลนิธิภูมิปัญญาได้นำมาจัดพิมพ์ครั้งแรก เมื่อเดือนเมษายน 2537 นับเป็นเวลาถึง 16 ปีแล้ว เป็น 16 ปีที่สังคมไทยได้เผชิญกับเหตุการณ์สำคัญ หลายเรื่องราวทั้งวิกฤติเศรษฐกิจ สังคม ธรรมชาติสิ่งแวดล้อม และการเมือง ซึ่งกำลังส่งผลกระทบเป็นโดมิโนจนถึงปัจจุบันอย่างที่เราท่านได้สัมผัสกันอยู่
“ถ้ารัฐอยู่ในสภาพที่ล้มเหลว (Failed State) แล้วสุขภาวะจะเกิดขึ้นได้ยังไง…คุณธรรมมันจะยืนอยู่ได้อย่างไร….ชาติต้องมาก่อน….ใครล่ะที่ดูแลประเทศชาติ ถ้าไม่ใช่คนธรรมดาสามัญแบบพวกเรา”