เรื่องเล่าจากหลังคาโลก โดย หมอพลเดช
อาณาจักรทิเบต
เมื่อราว 1,300 ปีก่อน ทิเบตเคยเป็นอาณาจักรและจักรวรรดิที่ยิ่งใหญ่มาแต่ครั้งโบราณ
ในยุคเดียวกับราชวงศ์ถังของจีน และทวาราวดีในย่านเอเชียอาคเนย์ของเรา
ก่อนคริสต์ศักราช ชนชาติทิเบตอาศัยอยู่ที่ราบสูงทิเบต มีการไปมาหาสู่กันกับชนชาติฮั่นที่อาศัยอยู่ในแผ่นดินใหญ่จีน ผ่านระยะเวลาอันยาวนาน เผ่าชนต่าง ๆ ของที่ราบสูงชิงไห่-ทิเบตก็ค่อย ๆ รวมกันเป็นเอกภาพ และกลายเป็นชนชาติทิเบตในปัจจุบัน
จักรวรรดิทิเบต ถูกก่อตั้งขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 7 อยู่ในช่วงเจริญสูงสุดในคริสต์ศตวรรษที่ 9 ซึ่งกินพื้นที่ไปไกลกว่าที่ราบสูงทิเบต นับตั้งแต่แอ่งตาริมและเทือกเขาปามีร์ทางตะวันตก จนถึงมณฑลยูนนานและเบงกอลทางตะวันออกเฉียงใต้
ต้น ค.ศ. 600 เมื่อสถานการณ์การทำสงครามแย่งชิงอำนาจในภูมิภาคกลางของจีนที่ดำเนินมาจากยุคเลียดก็ก ชุนชิว และสามก็ก เป็นเวลานาน 300 กว่าปี ได้สิ้นสุดลง ในเวลานั้นซงแจนกัมโป วีรบุรุษของชนชาติทิเบตได้สถาปนาจักรวรรดิทิเบตอย่างเป็นทางการขึ้นมา และย้ายมาตั้งเมืองหลวงที่นครลาซ่า
ในช่วงปกครองประเทศ พระเจ้าซงแจนกัมโป ได้ศึกษาเทคโนโลยีทางการผลิตและผลงานทางการเมืองและวัฒนธรรมที่ทันสมัยของราชวงศ์ถัง และมีความสัมพันธ์ฉันมิตรกันในด้านต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นด้านการเมือง เศรษฐกิจ และวัฒนธรรม
จีนควบรวมทิเบต
ครั้นเมื่อถึงระยะเริ่มต้นของการแตกสลาย จักรวรรดิทิเบตได้ถูกแบ่งออกเป็นหลายดินแดน โดยทิเบตฝั่งตะวันตกและกลางเรียกว่า ชีจ้าง ยังคงรวมอยู่ภายใต้รัฐบาลทิเบตในลาซ่า, ซีกาเจ และพื้นที่ใกล้เคียง
ส่วนภูมิภาคคัมและอัมโต ซึ่งอยู่ทางฝั่งตะวันออก มีการกระจายอำนาจทางการเมืองของชนเผ่ามากขึ้น โดยแบ่งออกเป็นอาณาเขตเล็ก ๆ กลุ่มชนเผ่าจำนวนหนึ่งซึ่งอยู่ภายใต้อำนาจของจีน พื้นที่ส่วนใหญ่ในบริเวณนี้จึงถูกผนวกเข้ากับมณฑลเสฉวนและมณฑลชิงไห่ของจีนไป
ทิเบตถูกควบรวมเข้าเป็นส่วนหนึ่งของจีนมาตั้งแต่ช่วงกลาง ค.ศ. 1300 จากนั้นมาไม่ว่าจีนจะมีหลายราชวงศ์ที่ผลัดเปลี่ยนกันขึ้นปกครองประเทศและเปลี่ยนอำนาจรัฐหลายครั้ง แต่ทิเบตก็อยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐบาลกลางของจีนมาโดยตลอด
หลังจากราชวงศ์ชิงได้สถาปนาขึ้นในปี ค.ศ. 1644 ได้ให้ความสำคัญเป็นอย่างยิ่งในการปกครองควบคุมทิเบตอย่างใกล้ชิด เมื่อปี ค.ศ. 1727 ราชวงศ์ชิงได้ส่งเสนาบดีไปประจำทิเบต เพื่อเป็นตัวแทนของส่วนกลางกำกับดูแลกิจกรรมบริหารส่วนท้องถิ่นของทิเบต ยิ่งทำให้อำนาจการบริหารปกครองของรัฐบาลกลางเป็นไปอย่างมีระบบระเบียบยิ่งขึ้น ส่วนขอบเขตดินแดนปัจจุบันของทิเบต ถูกกำหนดขึ้นในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 18
